Dampalen: uniek Flevolands erfgoed

Dampalen zijn betonnen palen die bij de toegang van boerderijen stonden, aan weerszijden van de dam. Ze hadden een letter-nummercombinatie, zoals “T 114”, die het nummer van het kavel aangaf. Deze palen waren niet alleen een praktische markering van de boerderijen, maar werden vaak zelfs gebruikt om locaties te herkennen, lang nadat de inpoldering was voltooid en er straatnamen en huisnummers beschikbaar waren.

In 2024 heeft Landschapsbeheer Flevoland een dampalenonderzoek opgezet, dankzij een subsidie van het Fonds voor Cultuurparticipatie. Het doel? In kaart brengen waar de karakteristieke dampalen in de Noordoostpolder en Oostelijk Flevoland nog te vinden zijn en in welke staat ze zijn. Vrijwilligers, allen woonachtig in de Noordoostpolder, hebben deze inventarisatie uitgevoerd. Zij kregen digitale formulieren waarmee de gegevens automatisch werden doorgegeven. Met deze gegevens kon Landschapsbeheer Flevoland een kaart maken van het gebied en de bewaarde dampalen.

 

verschillende witte palen staan om de oprit van een boerderij
kaart van noordoostpolder met gekleurde stipjes erop

Daarnaast heeft een vrijwilliger archiefonderzoek gedaan naar de oorsprong en productie van de dampalen. Bewoners van de Noordoostpolder en oud-werknemers van bedrijven die bij de productie betrokken waren, gaven waardevolle informatie. Het onderzoek leverde historisch materiaal op, zoals gedetailleerde bouwtekeningen van de palen, gemaakt door de Directie van de Wieringermeer. Ook kwam aan het licht dat de dampalen niet door de firma Schokbeton zijn geproduceerd, zoals altijd werd gedacht, maar door Hop Prefab uit Baarn.

Met alle verzamelde gegevens heeft Landschapsbeheer Flevoland een kaart samengesteld die het eindresultaat van het onderzoek laat zien. Deze kaart toont het onderzoeksgebied en de plekken waar bewoners zelf dampalen hebben geregistreerd. Op ongeveer twee derde van de onderzochte adressen zijn nog steeds minimaal twee dampalen aanwezig zijn—meer dan aanvankelijk werd verwacht. Deze kaart is actueel, en het is ook nog steeds mogelijk om zelf dampalen te registreren met dit formulier.

 

Herstel en vervanging

Gedurende het project konden bewoners ook aangeven of ze interesse hadden in het herstel van de dampalen. Omdat de dampalen alleen in de beginjaren van de Noordoostpolder zijn geproduceerd en de originele mallen niet meer bestaan, is het helaas lastig om ze opnieuw te produceren. Maar het is wel mogelijk om ze uit te wisselen; wie ze niet meer wil, kan hier wellicht iemand anders heel blij mee maken!

Dampalenplatform

Met dit platform willen we mensen die deze dampalen willen behouden ondersteunen. Heb je nog een klein paaltje over? Of ben je juist op zoek naar een slagboom of ander onderdeel? Stuur je aanbod of vraag in via het onderstaande formulier en wij registreren dit en proberen een match te vinden. 

Spelregels: 

  • Je kunt alleen je eigen dampalen aanbieden, niet die van een ander. Mochten we merken dat je dampalen aanbiedt die niet van jou zijn, dan wordt je inzending verwijderd en je mailadres geblokkeerd.
  • Dit platform is alleen bedoeld voor vraag en aanbod van dampalen. Hiermee worden de 2 kleine ronde schamppalen, de 3 grote achthoekige dampalen, de 2 kettingen en houten boom en het betonnen steunpaaltje voor de boom, en eventueel het kavelnummerbordje, bedoeld. Vragen over andere zaken kunnen via het reguliere mailadres gedeeld worden. Acquisitie naar aanleiding van deze pagina wordt niet op prijs gesteld.
  • Als je ons benadert voor/met dampalen, stem je ermee in dat contactgegevens gedeeld worden met andere contactpersonen. Je kunt in het formulier zelf aangeven welke gegevens dat zijn: mailadres of telefoonnummer. Vul in elk geval één contactmogelijkheid in. Als er geen contactgegevens zijn, kunnen wij niets met de inzending doen. 
  • Nadat het contact gelegd is, gaat Landschapsbeheer er weer tussenuit; regel onderling een ruil of verkoop. Landschapsbeheer bemiddelt niet, maar legt alleen het eerste contact.
  • Landschapsbeheer geeft geen garantie dat een vraag of aanbod insturen ook leidt tot een succesvolle ruil of aankoop.